สถานการณ์การแพร่ระบาดของโควิด-19 ซึ่งมีมาตั้งแต่ต้นปี 2563 ส่งผลกระทบต่อประเทศไทยในวงกว้าง​ ไม่ว่าจะเป็นด้านเศรษฐกิจ​​ สังคม การเมืองและความมั่นคง โดยเฉพาะอย่างยิ่งการศึกษาซึ่งเป็นหัวใจของการพัฒนาคนในชาติให้มีความรู้และความสามารถอย่างมีคุณภาพ​ ทั้งในระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน​ อาชีวศึกษา​และอุดมศึกษาก็ได้รับผลกระทบด้วยกันทั้งสิ้น 

ระดับอุดมศึกษามีการหยุดเรียนมาตั้งแต่ต้นเดือน​ เม.ย.จนถึงสิ้นเดือน พ.ค.​63​ นี้ ส่วนระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานและอาชีวศึกษาซึ่งมีกำหนดเปิดเทอมปีการศึกษา​ 2563 ในช่วงกลางเดือน พ.ค. ที่ผ่านมาก็เลื่อนออกไปเป็นวันที่ 1 ก.ค. 63 

การแก้ปัญหาเฉพาะหน้าของระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานที่ว่างเว้นจากการเรียนเป็นเวลาเดือนครึ่ง เพื่อไม่ให้นักเรียนต้องสูญเสียโอกาสกับการได้รับความรู้ในช่วงเวลาดังกล่าว รัฐบาลจึงจัดให้มีการเรียนการสอนทางไกลผ่านดาวเทียมจากโรงเรียนวังไกลกังวล​ ทั้งนี้เป็นความร่วมมือระหว่างสำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กสทช.)

กระทรวงศึกษาธิการ ​ร่วมกับ มูลนิธิการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม ในพระบรมราชูปถัมภ์ (Distance Learning Television​ -​ DLTV) จัดให้มีการเรียนการสอนทางไกลผ่านดาวเทียมทางฟรีทีวี 17 ช่อง ครอบคลุมการเรียนทุกระดับชั้นตั้งแต่การศึกษาขั้นพื้นฐาน​ การศึกษานอกรระบบและ​การศึกษาตามอัธยาศัย อาชีวศึกษา ซึ่งเป็นการแพร่ภาพออกอากาศทางทีวีดิจิทัลระบบ​ SD เป็นระยะเวลา 6 เดือน เริ่มตั้งแต่วันที่​ 18​ พ.ค.63​ เป็นต้นไป

การจัดให้มีการเรียนการสอนทางไกลผ่านดาวเทียมมีทั้งหมด​ 17 ช่อง เริ่มจากช่อง 37-53 ​ โดยช่อง 37 เป็นชั้นอนุบาล​ 1 ช่อง 38 ชั้นอนุบาล​ 2 ช่อง 39 ชั้นอนุบาล​ 3 ช่อง 40 ชั้น ป.1 ช่อง 41 ชั้น ป.2 ช่อง 42 ชั้น ป.3 ช่อง 43 ชั้น ป.4 ช่อง 44 ชั้น ป.5 ช่อง 45 ชั้น ป.6 ช่อง 46 ชั้น ม.1 ช่อง 47 ชั้น ม.2 ช่อง 48 ชั้น ม.3 ช่อง 49 ชั้น ม.4 ช่อง 50 ชั้น ม.5 ช่อง 51 ชั้น ม.6 ช่อง 52 การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย (กศน.) ช่อง 53 เป็นการเรียนการสอน​สำหรับอาชีวศึกษา จะเริ่มตั้งแต่วันที่ 1 ก.ค.  63​ เป็นต้นไป

การแพร่ภาพออกอากาศสำหรับชั้นปฐมวัย​ ช่อง​ 37-39 เรียนเวลา 08.30-11.30 น.​ รับชมย้อนหลังเวลา 13.00  น.​และ​ 15.30 น.​ ชั้นประถมศึกษา​และมัธยมศึกษา​ ช่อง​ 40-51 เรียนเวลา​ 08.30-13.30 น.​ รับชมย้อนหลังเวลา​ 14.30น. และ 20.30 น.

การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมเกิดจากพระวิสัยทัศน์ของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร​ ทรงเล็งเห็นถึงความสำคัญของเทคโนโลยี​ จึงทรงนำมาใช้ประโยชน์​กับการแก้ปัญหาและพัฒนาการศึกษาของชาติเพื่อลดความเหลื่อมล้ำของโรงเรียนขนาดเล็กในชนบทที่ห่างไกลความเจริญ​ ซึ่งมีปัญหาคุณภาพการเรียนการสอน​

เนื่องจากการขาดแคลนครูโดยที่มีครูสอนไม่ครบทุกชั้นเรียน​ ครูสอนนักเรียนไม่ตรงตามวิชาที่ศึกษามา นับเป็นพระมหากรุณาธิคุณที่ทรงได้วางรากฐานระบบการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมให้เกิดประโยชน์ต่อการศึกษาของชาติในวงกว้างซึ่งทันต่อยุคสมัยทั้งในปัจจุบันและอนาคต

การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมมีการบริหารจัดการโดยมูลนิธิ​การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม​ ซึ่งจัดให้มีการเรียนการสอนระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานตั้งแต่ ป.1-ม.6 ตลอดจนการศึกษาสายอาชีพ ออกอากาศครั้งแรกเป็นปฐมฤกษ์เมื่อวันที่ 5 ธ.ค.38 เพื่อเฉลิมพระเกียรติในโอกาสทรงครองสิริราชสมบัติครบ 50 ปี ในปีกาญจนาภิเษก พ.ศ. 2539 พระองค์พระราชทานทุนประเดิมและตราสัญลักษณ์เฉลิมฉลองสิริราชสมบัติ 50 ปี ให้เป็นตราของมูลนิธิฯ สืบมา 

พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงมีพระราชปณิธานอันแน่วแน่ ตามพระปฐมบรมราชโองการว่า “เราจะสืบสาน รักษา และต่อยอด และครองแผ่นดินโดยธรรม เพื่อประโยชน์สุขแห่งอาณาราษฎรตลอดไป” พระองค์ทรงเห็นว่าการพัฒนาการศึกษา คือ การสร้างความมั่นคงของประเทศ อีกทั้งยังทรงเข้าพระทัยถึงความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีในยุคปัจจุบันอย่างถ่องแท้ 

ในปี พ.ศ. 2560 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าแต่งตั้งคณะกรรมการบริหารมูลนิธิทางไกลผ่านดาวเทียมชุดใหม่ และพระราชทานพระบรมราชานุญาตให้พัฒนาต่อยอดการดำเนินงานให้ทันสมัย แต่ยังคงยึดถือแนวทางของพระราชบิดาเพื่อแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น

โดยมุ่งให้การศึกษาสร้างคนไทยให้มีคุณลักษณะสำคัญ 4 ประการ ได้แก่ มีทัศนคติที่ดีและถูกต้อง มีพื้นฐานชีวิตที่มั่นคงเข้มแข็ง มีอาชีพ มีงานทำ และเป็นพลเมืองดีมีระเบียบวินัย ส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิตทั้งสายสามัญและสายอาชีพอันสอดคล้องกับสภาวการณ์การศึกษาของโลกให้กับประชาชนทุกกลุ่ม ทุกช่วงวัย อีกทั้งปรับการออกอากาศการเรียนการสอนทางไกลผ่านดาวเทียมจากโรงเรียนวังไกลกังวล ในพระบรมราชูปถัมภ์เป็น​ 3 ระดับคือ อนุบาล 1-3  ป. 1-6 และ​ ม. 1-6

การศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมซึ่งมีการแพร่ภาพออกอากาศทางทีวีดิจิทัลจะมีคุณค่าและคุณประโยชน์เป็นอย่างยิ่ง​ หากพ่อแม่ของเด็กชั้นปฐมวัย​และชั้นประถมศึกษา​ คอยทำหน้าที่มีปฏิสัมพันธ์ต่อกันในลักษณะเพื่อนเรียน​ นอกจากจะมีความผูกพันใกล้ชิดกันมากยิ่งขึ้นแล้ว​ ยังจะเป็นผลดีต่อการสร้างความอบอุ่นในครอบครัวอีกด้วย
.................................
คอลัมน์ : ว่ายทวนน้ำ
โดย “ทวีศักดิ์ อุ่นจิตติกุล”